Wat nou als de volgende Karadzic pas 20 is?

exterior of Eurojust, an agency of the European Union dealing with judicial co-operation, and the International Criminal Court (ICC), the permanent tribunal to prosecute individuals for genocide, crimes against humanity, war crimes, and the crime of aggression; The Hague, Netherlands

Vorige week werd Radovan Karadzic veroordeeld door het Joegoslaviëtribunaal, één van de mannen die verantwoordelijk is voor de genocide en etnische zuivering in Bosnië twintig jaar geleden. Veertig jaar cel luidde het vonnis voor de zeventigjarige Karadzic. Even rekenen, kleine kans dat de man daar nog levend uit komt. Mooi dacht ik, en velen met mij. Dan is dat opgelost, die man komt nooit meer op vrije voeten. Praktisch gezien is de zaak daarmee inderdaad opgelost. Maar hoe leg je uit dat iemand die meer dan 8000 mensenlevens op zijn naam heeft staan ‘maar’ veertig jaar celstraf krijgt? Hoe leg je uit dat er veertig jaar cel hangt aan het bruut uitroeien van een hele bevolkingsgroep?

In de recente geschiedenis zijn er nagenoeg geen mensen veroordeeld voor het plegen van genocide. Deze zaak is daarin bijzonder. De zaak van Karadzic zal ook gaan gelden als jurisprudentie voor de toekomst. Bij soortgelijke rechtszaken in de toekomst zal dit vonnis gebruikt worden als referentie. Het heeft dus meer betekenis dan alleen de waarschijnlijkheid dat Karadzic nooit meer vrijkomt.

Ik sta met m’n mond vol tanden voor een Bosnisch-Zweedse vriendin die haar oom nooit meer terugkrijgt. Omdat hij toevallig Bosnisch en islamitisch was, en omdat Karadzic en de zijnen daar iets tegen hadden. Haar oom komt niet meer terug, net zoals de andere 8000 ooms, mannen, vaders, broers en zonen die afgeslacht werden in Bosnië. Hoe verhoudt veertig jaar zich tot zoveel mensenlevens? Iemand als Karadzic, die heel systematisch een hele bevolkingsgroep liet uitmoorden en die zo een hele samenleving ontwrichtte, is van zo’n groot gevaar dat er bijna geen straf aan te hangen is.

Hoe bang moeten we zijn voor iemand als Karadzic en hoe drukken we dat uit in een strafmaat? Als we vandaag de dag Adolf Hitler zouden berechten, wat voor straf zou dan gepast zijn? Ieder jaar herdenken we de gruweldaden van deze man op 4 mei met de woorden ‘Dit nooit weer’. Misdaden als deze zijn echter niet altijd te voorkomen en dat hebben we in de afgelopen eeuw ook gezien in onder andere Armenië, Rwanda en Bosnië. Hoe brengen we die woorden ‘dit nooit weer’ in de praktijk? Doen we dat met een straf van veertig jaar voor het uitvoeren van een genocide?

Is dat hoe we onze angst voor monsters als Karadzic vormgeven? Hoe staat dat in verhouding tot onze angst voor terrorisme?

Van onder andere historicus Maarten van Rossem en terrorismedeskundige Beatrice de Graaf, leerden we al eerder (9/11) dat het weinig zin heeft om bang te zijn voor terrorisme en terroristische aanslagen. Het is een irrationele angst. Terroristische aanslagen zijn een reële bedreiging voor het gevoel van veiligheid, maar geen reële bedreiging voor onze daadwerkelijke veiligheid. De kans is groter dat je in je badkuip een doodsmak maakt dan dat je omkomt bij een terroristische aanslag.

Terroristische aanslagen zijn geen existentiële bedreiging voor onze samenleving en onze democratie. Een genocide is dat wel. Een etnische zuivering is dat wel. Het systematisch uitroeien van een bepaald deel van je bevolking is dat wel. Monsters als Radovan Karadzic zijn de mensen waar we wél bang voor moeten zijn. Monsters die langzaam aan de macht komen en heel rationeel en systematisch te werk gaan. Die in staat zijn om een deel van hun eigen bevolking af te slachten. Omdat zij een andere afkomst hadden en een ander geloof aanhingen. Mensen als Karadzic zijn in staat om een samenleving te ontwrichten en een democratie omver te werpen.

De door het Strafhof uitgesproken strafmaat kan voor iedereen een andere waarde hebben. Mensen die verder afstaan van de moordpartij door Karadzic kunnen zich misschien makkelijker vinden in de rationele argumentatie achter de veertig jaar cel. Voor mensen die erbij waren toen hun halve familie werd omgebracht komt veertig jaar niet in de buurt van rechtvaardigheid. Het dilemma blijft wat een straf is die stelt ‘dit nooit weer’. Dit nooit weer, voor geen enkele bevolkingsgroep en geen enkele samenleving. Is veertig jaar dan voldoende of moeten we een meer symbolische straf bepleiten om het gevaar van dergelijke gebeurtenissen te laten zien?

Een blog van

Categorieën: Algemeen, Blog

Op de hoogte blijven van de JS?

Schrijf je in en ontvang onze nieuwsbrief waarin we je op de hoogte houden van onze politieke acties en activiteiten.



Jonge Socialisten in de PvdA