1 mei-speech Bart van Bruggen

Bart van Bruggen op het PvdA-congres

Kameraden, Vandaag ben ik vereerd dat ik voor u mag staan. Uw generatie streed een belangrijke strijd en boekte sociaaldemocratische successen die ook nu nog standhouden, hyperkapitalisme en globalisering ten spijt. U streed voor bescherming van werknemers, een sterke verzorgingsstaat. Voor een solidair systeem.

Als Jonge Socialist ben ik pas net aan die strijd begonnen, in de wetenschap dat velen me voorgingen, dat de linkse beweging van nu op de schouders van reuzen staat. Met die nalatenschap van decennia sociaaldemocratische strijd mogen we niet lichtzinnig omspringen. De strijd van vandaag is wellicht anders dan destijds, de idealen en onze missie zijn onveranderd.

Onze strijd gaat over goed werk, maar in zekere zin over vrijheid. Vrijheid om iets van je leven te maken, om zelf controle te hebben over de keuzes die je maakt en niet lamgeslagen te worden door een systeem dat jou slechts als productiefactor ziet. De vrijheid om jezelf te emanciperen. Dat begrip van vrijheid onderscheidt ons van de liberalen, voor wie vrijheid vooral de afwezigheid van bemoeienis is. Onze vrijheid vraagt soms om bemoeienis, zodat iederéén vrij kan zijn.

In de manier waarop we met onze vrijheid omgaan is in de loop der jaren wel het een en ander veranderd. Uw generatie, de generatie van mijn grootouders, maakte de Tweede Wereldoorlog mee en de val van de Berlijnse Muur. Met onvrijheid op de hoek was onze vrijheid nooit vanzelfsprekend. Vrijheid was iets om voorzichtig en verantwoordelijk mee om te springen.

Zo dichtbij als onvrijheid voor uw generatie op de loer heeft gelegen is voor mijn generatie nauwelijks voor te stellen. Mijn generatie groeide op in de zorgeloze jaren ’90. Vrijheid en emancipatie was wellicht nog nooit zo vanzelfsprekend.

Vanaf onze geboorte is ons ingepeperd dat we alle ruimte hebben om iets van ons leven te maken. Ook dat is een verworvenheid, maar we moeten oppassen dat die verworvenheid niet omslaat in dedain. Dat vrijheid voor mijn generatie zo vanzelfsprekend wordt, dat we bijna zouden vergeten dat een beetje bemoeienis, of zelf een beetje inperking van onze vrijheid nodig is om die van anderen te garanderen.

En kameraden, vergist u niet. Juist voor deze generatie is een nieuwe strijd nodig, voor vrijheid, emancipatie en goed werk. Door uw strijd zijn gelijke kansen in ons land op papier goed geregeld: een progressief belastingstelsel, een verzorgingsstaat met sociaaldemocratisch stempel, toegankelijk onderwijs. Strik erom en niet meer zeuren, zou je kunnen zeggen.

Maar helaas: goede regels betekent niet automatisch goed geregeld. Teveel jongeren zitten werkloos thuis, of proberen de eindjes aan elkaar te knopen in een onzekere baan op minimumloon.

Laat ik dat even opnieuw herhalen, want ik ben een woordje vergeten: minimumjeúgdloon. Nog geen vier euro per uur als je 18 bent. Dat is als je geluk hebt en überhaupt loon ontvangt. De hoeveelheid jongeren die van stage naar stage hopt om onbetaald werk te verzetten is inmiddels niet meer te tellen, terwijl datzelfde werk voorheen gewoon een goeie baan was.

Het verhaal wordt nog een beetje treuriger. Deze jongeren krijgen namelijk te horen dat het allemaal hun eigen schuld is. Dat ze nog maar een extra opleiding moeten volgen, omdat hun onderwijsinstellingen ze met een pretpakket afscheepten. Dat ze nog maar een keertje stage moeten lopen, sollicitatietraining moeten volgen. Een cursusje brieven schrijven, die je weinig oplevert als je toch al niet op gesprek mag komen omdat je Soufiane of Yasmina heet. Of beter nog: dat ze meer moeten netwerken. Van net werk, naar netwerken. Als het niet zo triest was konden we erom lachen. Het resultaat? De hoogst opgeleide generatie werklozen ooit. Het gebrek aan fatsoenlijk werk kunnen we ze niet verwijten.

Het is deze groep echter zo ingewreven dat ze dit zelf moeten oplossen, dat ze het zelf zijn gaan geloven. Die vrijheid die wij zo belangrijk vinden, is voor hen zo vanzelfsprekend dat samen optrekken voor hen benauwend voelt. Het is dus hoog tijd om hen het belang van die strijd te laten zien. Te laten zien dat je samen wat kan bereiken. Dat je samen kan optrekken tegen een systeem dat hardwerkende jongeren minder waardeert dan de eerstvolgende aandeelhoudersvergadering.

Een veranderende wereld vraagt om hernieuwde strijd. Een strijd tegen een samenleving waar waarde alleen nog in geld uitgedrukt wordt en we mensen slechts reduceren tot individuen. Een strijd voor een samenleving die menselijke motieven boven financiële stelt, waar iedereen de kans krijgt om iets moois van het leven te maken, en waar we naar elkaar omkijken als dat even niet lukt.

Die strijd is niet altijd gemakkelijk, en doet soms gewoon pijn.

Als we mensen die hun hele leven hard gewerkt hebben vragen om nog iets langer door te werken, omdat we tegenwoordig nu eenmaal langer leven, en nog langer gezond blijven ook.

Als we ouderen vragen om langer thuis te wonen en in eigen zorg te voorzien, omdat we geloven dat de samenleving daar beter van wordt, maar ook omdat de kosten van de langdurige zorg anders niet meer te dragen zijn.

Als we studenten die gewend waren aan de studiefinanciering vragen om die voortaan te lenen, zodat we meer kunnen investeren in de kwaliteit van het onderwijs.

Of als we van onze jongeren vragen om zich te verenigen en niet alleen met dedain op hun minder bedeelde generatiegenoten neer te kijken. Om toch maar die paar tientjes vakbondscontributie neer te leggen.

Stuk voor stuk maatregelen die wat mij betreft passen in die hernieuwde sociaaldemocratische strijd, maar die niet pijnloos passeren. Maatregelen ook, die gedoemd zijn te falen als we onze strijd niet voortzetten.

Dit soort maatregelen kunnen voor sociaaldemocraten alleen succesvol zijn in een samenleving waar mensen de kans krijgen iets van hun leven te maken en waar iedereen meedoet. Een samenleving waar ieder zijn of haar keuzes vorm kan geven, maar wel met begrip voor elkaar, met ruimte voor ieders identiteit, in onderlinge verbondenheid.

Mijn generatie is de uwe dankbaar voor het bevechten van de vrijheid om daarvoor te strijden. De vrijheid om onze dromen na te jagen, op te komen voor onze idealen, stukje bij beetje de wereld beter te maken. Daar mag u ons op aanspreken, zodat onze vrijheid nooit té vanzelfsprekend wordt.

Ik dank u wel.

Wat die strijd bereikt heeft is niet gering. Kijk alleen al naar de oorsprong van deze dag. Aan het einde van de 19e eeuw werd op Dag van de Arbeid de strijd voor een 8-urige werkdag door de linkse beweging over de hele wereld gevierd. De 40-urige werkweek, de afschaffing van de kinderarbeid en het stakingsrecht zijn nog een aantal van die verworvenheden. De strijd in het verleden heeft ons gebracht waar we nu zijn, maar dat maakt Dag van de Arbeid niet minder belangrijk. Op Dag van de Arbeid vieren we onze verworvenheden en staan we stil bij de strijd die nog komt.

Categorieën: Algemeen

Jonge Socialisten in de PvdA